મા ના સંસ્કારથી જ
હું સફળ થઇ શક્યો.
વર્ષ ૨૦૧૩ માં સ્વામી
વિવેકાનંદની ૧૫૦ મી જન્મ શતાબ્દી ઉજવાઈ ગઈ
.એમના વિચારોને પુષ્ટિ આપતા અનેક લેખો
,પુસ્તકો ,સેમીનારોનું ખુબ સુંદર રીતે આયોજન થયું .છતાં સ્વામીજીના વ્યક્તિત્વ, શૈશવના
સંસ્મરણો ,પરિવાર ,શરીર સંપદા, શીવ નેત્ર, શારીરિક પીડા એમના વિશે જાણવાની ઉત્કંઠા થાય એ સ્વાભાવિક છે.અહી તેમના
જીવન ઝરમર ને સ્પર્શવાનો આપણે પ્રયત્ન કરીએ.
સ્વામી વિવેકાનંદની કોઈપણ તસવીર આપણે એક
ચિત્તે જોઈશું તો તેમાં દિવ્યતા અને દીર્ઘદ્રષ્ટીના દર્શન થશે.કરુણાથી છલકાતી
વિશાળ પારદર્શક આંખો,દ્રઢતાથી બીડાયેલ હોઠ
,પૂર્ણ પુરુષના શિલ્પ જેવું શરીર સૌષ્ઠવ અને દૈવી આભાથી ઝળહળતો ભાવસભર ચહેરો.... સ્વામીજીને
આ રૂપ એમની માતા તરફથી વા રસમાં મળ્યું હતું.નરેન્દ્ર માંથી વિવેકાનંદ બનવાની
પ્રક્રિયામાં માતાના સંસ્કાર વારસાનું બહુ મોટું યોગદાન રહ્યું.માતાએ પુત્રને
શીખવ્યું હતું કે જીવનભર પવિત્ર રહેજો.
કુળની મર્યાદા અને સંસ્કાર
છે એનું સદા રક્ષણ કરજો.ગમેતેવી વિકટ પરિસ્થિતિમાં પણ ધૈર્ય જાળવી
રાખજો.પ્રલોભનોનો પડકાર હોય તો પણ મન સ્થિર રાખજો.
શૈશવના સંસ્મરણો :-
નરેન્દ્રના શૈશવના સ્મરણો યાદ કરીને ભુવનેશ્વર
દેવી કહેતા:બાળપણથી જ નરેન્દ્રનું મનોબળ એટલું દ્રઢ હતું કે એને સમજાવવાનું કામ
બહુ મુશ્કેલ બની જતું.પુત્રના આવા તોફાનથી અકળાઈને માતાએ મીઠી ફરિયાદ પણ કરેલી કે
હે પરમેશ્વર ! મેં તો તારી પાસે ભોળિયા શમ્ભુ જેવો પુત્ર માગેલો અને તે તો શિવજીના
ગણમાંથી એક ભુતડું મોકલી આપ્યું .!
પાછળથી સ્વામીવિવેકાનંદે પણ કબુલ કરેલું કે નાનપણથીજ જે જીદ પકડું એ
પૂરી કરવા માટે સખત પરિશ્રમ કરતો.એક ધ્યેય નક્કી કર્યા પછી પુરા ઝનુનથી એને સિદ્ધ
કરવા મચી પડતો.હૃદયની આ ભાવનાને લીધેજ કદાચ એવું બન્યું કે સાવ ખાલી ખિસ્સે હું
આખી દુનિયા ફરી આવ્યો.નિ:સ્વાર્થ પ્રેમ અને ચારિત્ર્યની શ્રેષ્ઠતા માં પાસેથી
મળ્યા .એથી જીવનમાં મેં જે કઈ સારા કર્મ કર્યા એ બધાજ માની કૃપાથી .........
મારા જ્ઞાન માટે હું મારી માતાનો ઋણી
છુ.
પરિવાર :-
વિવેકાનંદના કુલ મળી ને ૧૦
ભાઈ બહેન હતા .નરેન્દ્રનાથ ભુવનેશ્વરીદેવી નું છઠ્ઠું સંતાન હતા.તેઓ ૩૯ {
૧૮૬૩-૧૯૦૨} વર્ષ જીવ્યા.
નરેન્દ્રનાથ ગૃહત્યાગ કરી
સંન્યાસી બન્યા.નરેન્દ્રનાથની ઉંમર માત્ર ૨૧ વર્ષની હતી એ સમયે ૨૫ ફેબ્રુઆરી
[સોમવાર]૧૮૮૪ ના દિવસે પિતાજીનું હૃદય રોગ થી મૃત્યુ થયું.
શરીર સંપદા ;-
રોમાંરોલાએ પોતાના પ્રસિદ્ધ
પુસ્તકમાં લખ્યું છે વિવેકાનંદનું શરીર મલ્લયોધ્ધા જેવું સૃદ્રઢ અને શક્તિશાળી
હતું.એ એમના ગુરુ રામ ક્રિષ્નના કોમળ અને ક્ષીણ બાધા સામે બિલકુલ વિરોધાભાસી હતું.
વિવેકાનંદ નો દેહ સિંહ જેવો હતો.તેમની ઉચાઈ પાંચ
ફૂટ સાડા નવ ઇંચ.વિશાળ ગરદન ,વિશાલ છાતી ,સુદ્રઢ શરીર , મજબુત સ્નાયુઓ
,સમૃદ્ધ ભુજા શ્યામળી-ચીકણી ત્વચા ભર્યું
ભર્યું મુખ મંડળ ,વિશાળ માથું ,કસાયેલા જડબા અને અપૂર્વ ચહેરો.પાંદડાના ભાર થી
ઝુંકેલી ડાળી જેવી ઘેરી કાળી આંખો .વિવેકાનંદનો અવાજ વાયોલીન જેવો મધુર અને ઘેઘુર
હતો.તેમનું વજન ૧૭૦ પાઉન્ડ હતું.તેઓ ઘઉંવર્ણા હતા .તેમના ચેહરા પર ગજબની સ્વર્ણઆભા ચમકતી હતી.
શીવ નેત્ર :-
ભાષણ આપતી વખતે સ્વામી વિવેકાનંદ જમણા હાથની આંગળીઓ પહેલાં કસીને, પછી
અચાનક ફેલાવી દેતા.એમના મનમાં ભાવ જેમ જેમ શબ્દોમાં વ્યક્ત થતા એમ એમ એમની આંગળીઓની
મુદ્રાઓ બદલાતી રહેતી .જે પણ એમની નજીક
આવ્યા એ બધા જ એમની મોહક પૂર્ણ ખીલેલા કમળ જેવી આંખોથી અંજાઈ જતા.અને પ્રભાવિત થયા
વિના રહેતા નહિ. બધાજ વિદેશી અખબારો એ એમની આંખો વિશે અંગ્રેજીમાં લખ્યુ: ‘વેરી લાર્જ એન્ડ બ્રિલીઅન્ટ’.
સ્વામી શારદાનંદ કહે છે :એમની
આંખોની તુલના કશાની સાથે થઇ શકેએવી નથી.એમને એક દિવસ મુગ્ધ બની કહેલું: કેવી અદભુત
સુંદર આંખો છે! એના વિશે શું કહેવું ! સાચેજ
એ શિવ નેત્ર હતા.
શારીરિક પીડા :-
આમતો જાન્યુઆરી ૧૮૯૬ થી જ સ્વામીજી પર વિવિધ રોગોએ હુમલા શરુ કરી દીધા
હતા.સ્વામી કૃપાનંદેપણ લખ્યુંછે કોઈ
દૈત્યની જેમ સ્વામીજી પરિશ્રમ કરી રહ્યા છે.પોતાના દેહની પરવા કર્યાં વગર એ
મહામાનવ દેશના ઉત્કર્ષ માટે સતત ઝઝૂમી રહ્યા છે.મોટેભાગે ખાધા-પીધા વગર પ્રચંડ પરિશ્રમ
કરવાના લીધે એ બીમાર થઇ ગયા છે.વિવિધ પત્રો, સંસ્મરણ વગેરે દ્વારા સ્વામીજીને નાના મોટા અનેક પ્રકાર
ના રોગો હતા એની જાણકારી મળે છે.આશ્ચર્ય થાય
છે કે ,આટઆટલી શારીરિક પીડા સાથે માત્ર ૩૯ વર્ષમાં યુગો-યુગો સુધી આખા વિશ્વને યાદ રહે એવું વિરાટ કાર્ય એ કઈ રીતે
કરી શક્યા?
જે લોકો શરીરની સાવ સામાન્ય
બીમારીને લઈને કશુજ કરતા નથી એવા લોકો માટે સ્વામીજીનું શરીર અને ધૈર્ય એ એક અદભુત
રહસ્ય છે.
