Educational corner ( શૈક્ષણિક ) Educational news,TET,TAT,HTAT, Paripatro,and useful for Teachers: PSI/ASI & CONSTABLE WRITTEN EXAM CALL LETTER DOWNL...

Educational corner ( શૈક્ષણિક ) Educational news,TET,TAT,HTAT, Paripatro,and useful for Teachers: PSI/ASI & CONSTABLE WRITTEN EXAM CALL LETTER DOWNL...: BREAKING NEWS :- PSI/ASI & CONSTABLE WRITTEN EXAM CALL LETTER DOWNLOAD START NOW. Click here to Download call letters Constable Ex...

ચમત્કાર તો તમે પણ કરી જ શકો છો !

 એક સ્થગીત સમાજ–2

ચમત્કાર તો તમે પણ કરી જ શકો છો !

– રોહીત શાહ

એક માણસ બૅન્કમાં ગયો. પોતાના અકાઉન્ટમાંથી થોડીક રકમ ઉપાડવા માટે સેલ્ફનો ચેક લઈને તે કાઉન્ટર પાસે ઉભો રહ્યો. એ વખતે કૅશીયર થોડે દુર સ્ટાફના બીજા મીત્રો સાથે ટોળટપ્પાં કરવામાં બીઝી હતો. પંદર–વીસ મીનીટ સુધી પેલો માણસ રાહ જોતો રહ્યો. તે મનમાં અકળાઈ રહ્યો હતો : કૅશીયર કેવો બીનજવાબદાર છે ! દુરથી તેને કાઉન્ટર પાસે ઉભેલો આ માણસ દેખાતો હતો; છતાં તેને કશી પરવા નહોતી ! ડ્યુટી–અવર્સ દરમ્યાન સ્ટાફમીત્રો ગપ્પાં મારીને ક્લાયન્ટને હેરાન કરે એ નીયમવીરુદ્ધ હતું. પેલા માણસનો રોષ વધતો જતો હોવા છતાં તે ખામોશ રહ્યો. તેણે વીચારી લીધું કે આ કૅશીયરને અવશ્ય પાઠ ભણાવવો પડશે. એ દીવસે પૈસા લઈને તે કશું જ બોલ્યા વગર ઘરે પાછો આવ્યો. પછી તેણે કૅશીયરના નામે બૅન્કના સરનામે એક સાદો પત્ર લખ્યો. એ પત્રમાં કોઈ પણ પ્રકારનો રોષ ન આવી જાય એની તેણે ચીવટ રાખી.

તેણે માત્ર એટલું જ લખ્યું હતું, ‘ગઈ કાલે હું મારા સેવીંગ્સ અકાઉન્ટમાંથી રકમ ઉપાડવા બૅન્કમાં આવ્યો ત્યારે તમે તમારા સ્ટાફમીત્રો સાથે કશીક અગત્યની ચર્ચામાં મગ્ન હતા; છતાં મને માત્ર પચ્ચીસ મીનીટમાં જ રકમ મળી ગઈ. બીજી કોઈ બૅન્કમાં મારે આ કામ કરાવવાનું હોત તો ત્યાંના કૅશીયરની બેફીકરાઈ અને બીનજવાબદારપણાને કારણે મારે ઘણો વધારે સમય કદાચ રાહ જોવી પડી હોત. તમે ચર્ચા અધુરી મુકીને આવ્યા અને મને રકમ આપી એમાં તમારી નીષ્ઠા અને સદ્ ભાવ મને દેખાયાં. હું તમારો આભાર માનું છું અને તમારી ફરજનીષ્ઠાને બીરદાવું છું.’

પોતાનું નામ, અકાઉન્ટ નંબર વગેરે લખ્યાં, પછી પત્ર પોસ્ટ દ્વારા મોકલી આપ્યો.

એકાદ અઠવાડીયા પછી આ માણસ બૅન્કમાં ગયો ત્યારે પેલો કેશીયર ખુબ ગળગળો થઈને તેને ભેટી પડ્યો, પોતાની બેદરકારી માટે માફી માગી અને ફરીથી કોઈની સાથે એવી બીહેવીયર નહીં કરવાની ખાતરી ઉચ્ચારી.

ગુસ્સે થઈને ગાળો બોલી શકાય, તેનું ઈન્સલ્ટ કરી શકાય, તેને નીયમો અને કાનુન વીશે મોટા અવાજે વાત કરીને ઉતારી પાડી શકાય, થોડીક વાર માટે પોતાનો રુઆબ બતાવી શકાય, ત્યાં ઉભેલા અન્ય અજાણ લોકો ઉપર વટ પાડી શકાય; પણ આ બધું કર્યા પછીયે કૅશીયરને સુધારી શકાયો ન હોત. કદાચ તે વધુ બેફામ અને બેદરકાર એટલે કે નફ્ફટ થઈ ગયો હોત. પણ આ સફળ ઉપાય હતો.

આવી જ એક બીજી ઘટના છે. એક મૅડમ સાડીઓના મોટા શોરુમમાંથી એક મોંઘી સાડી લાવ્યાં; પરંતુ પહેલી જ વખત ધોયા પછી એ સાડી બગડી ગઈ. વેપારીએ આપેલી ગૅરન્ટી ખોટી પડી. એ મૅડમે પોતાના ડ્રાઈવર સાથે શોરુમના માલીકને એક પત્ર મોકલ્યો : ‘તમારી દુકાનેથી મેં સાડી ખરીદી હતી. આ સાથે તેનું બીલ પરત મોકલું છું. તમારા શોરુમના સેલ્સમૅને ગેરન્ટી આપી હતી છતાં સાડી બગડી ગઈ છે; પરંતુ એ બીલ મારી પાસે હોય ત્યાં સુધી મને છેતરાઈ ગયાની ફીલીંગ ડંખ્યા કરે અને બીજું કોઈ જુએ તો તમારા શોરુમની પ્રતીષ્ઠાને કલંક લાગે. એક સાડી બગડવાથી મને તો બે–ત્રણ હજારનું જ નુકસાન થયું છે; પણ એટલા જ કારણે તમારા શોરુમની પ્રતીષ્ઠા ઝંખવાય તો તમને મોટું નુકસાન થાય. મને હજીયે તમારા સેલ્સમૅન પર ભરોસો છે. કદાચ તેણે ભુલથી મને વધુ પડતી ગૅરન્ટી આપી હોય. તમે પ્રામાણીક વેપારી તરીકે વધુ કામીયાબ થાઓ એવી શુભેચ્છાઓ.’

શોરુમનો માલીક એ પત્ર વાંચીને ગદ્ ગદ થઈ ગયો. તેણે એ જ રાત્રે પોતાના સેલ્સમૅન દ્વારા વધુ કીમતી એક નવી સાડી મોકલી આપી, સાથે દીલગીરીના થોડાક શબ્દો પણ.

ગુસ્સો કદી ચમત્કાર ન કરી શકે, નમ્રતા જ ચમત્કાર કરી શકે. કોઈ નફ્ફટ માણસની સામે નફ્ફટ થવાનું સરળ છે ખરું; પણ નફ્ફટ માણસની સામે પણ સજ્જન બની રહેવાનું અશક્ય તો નથી જ ને ! ગુસ્સે થઈને આપણે આપણી એનર્જી વેસ્ટ કરી છીએ, આપણું બ્લડપ્રેશર વધારીએ છીએ અને એટલું કર્યા પછીયે પૉઝીટીવ રીઝલ્ટની ગૅરન્ટી તો નથી જ મળતી !

કોઈ પણ વ્યક્તીને પોતાની અપ્રીસીએશન–કદર થાય એ ગમતું જ હોય છે. પોતે ખરાબ અને ખોટા હોવા છતાં ટીકા સાંભળવાની તૈયારી કદી નથી હોતી. કદર કરવામાં કરકસર કરવાની જરુર નથી. કદર કરીને આપણે કેટલાક ચમત્કારો કરી શકીએ છીએ. દરેક વખતે ચમત્કાર કરવા કુદરત પોતે આપણી સમક્ષ હાજર થતી નથી. કેટલાક ચમત્કાર તો માણસ દ્વારા જ કરાવે છે. શક્ય છે કે આપણા હાથે પણ આવો કોઈ ચમત્કાર કરાવવા ઉત્સુક હોય. ચમત્કાર કરવાનું આ સીમ્પલ લૉજીક માફક આવી જાય તો આવેશની ક્ષણે પણ આપણે આત્મવીશ્વાસથી કહી શકીશું : નો પ્રૉબ્લેમ.

–રોહીત શાહ

આત્મખોજ

આત્મખોજ 

જ્યારે લોકો તમારી વાહ વાહ કરે

એક દિનના બાદશાહ બનાવી દે તમને  

તમારા વિના અંધારું છે એમ જ્યારે કહે

પ્રસંસાનાં ફૂલોથી તમને બધાં ઢાંકી દે 

તમે જ્યારે ફુલાઈને ફાળકા થઇ જાઓ 

એવા સમયે મનમાં સહેજ પણ શંકા જો જાગે

દોડીને ઉભા રહી જાઓ એક અરીસા સામે

એમાં સામે જે દેખાય છે એ છે તમારો મિત્ર

જેને તમે તમારા જન્મથી જ ઓળખો છો

બધી તમારી બારીક વાતોથી એ છે જ્ઞાત 

પૂછો એને ગળું ખોંખારી એ શું કહે છે ?

 દુનિયાને મુર્ખ બનાવી હશે તમે કદાચ 

પણ એ મિત્રને બનાવી નહિ શકો તમે મુર્ખ   

એ તમારો મિત્ર કદી જુઠ્ઠું નહી બોલે,

 કેમ કે,અરીસો કદી જુઠ્ઠું બોલ્યો છે ખરો ?

 

====================

 

જીવનની સફળતા 

જીવનમાં જે મળ્યું એનાથી જિંદગી જીવાઈ જાય છે 

જીવનમાં જે આપ્યું એનાથી જિંદગી બની જાય છે 

બે હાથે સદા ભેગું કરીને જિંદગી વેડફી  ના નાખીએ 

કદીક એક હાથ કોઈ દુખી તરફ પણ લંબાવીએ 

જગતમાં આવ્યા ત્યારે ખાલી હાથે જ આવ્યા હતા 

જ્યારે જઈશું ત્યારે બધું જ પાછળ મુકી જવાના છીએ 

જ્યારે જીવો છો ત્યારે કંઇક એવું કરીને જ જાઓ 

લોકો યાદ કરે કે જનાર એક સાચો ઇન્સાન હતો . 

for government schools

આપની લાગણી અને પ્રેમના વખાણ

એક શેઠને પોતાના નોકર પર ખુબ પ્રેમ હતો.

નોકર પાસે કામ કરાવે પણ સાથે સાથે

નોકરનું ધ્યાન પણ રાખે. ઘણીવાર તો

નોકરને પોતાના હાથે જમાડે પણ ખરા.

નોકર પણ આવા માલિકને મેળવીને

પોતાની જાતને ધન્ય સમજતો હતો અને

આનંદથી પોતાની જીંદગીને જીવતો હતો.

એકવાર સાંજના સમયે નોકર ખેતરમાંથી

કામ કરીને થાક્યો પાક્યો ઘેર આવ્યો.

શેઠે એને પોતાની પાસે બોલાવ્યો અને

કહ્યુ કે મેં તારા માટે એક તરબુચ રાખ્યુ છે

ચાલ હું તને તેની ચીરીઓ કરીને આપું. શેઠે

પોતાની જાતે જ તરબુચની એક ચીરી

કરીને નોકરને ખાવા માટે આપી અને પછી

પુછ્યુ કે કેવી લાગી ?

પેલા નોકરે કહ્યુ , “ માલિક , બહું જ મીઠી છે.

મારી અત્યાર સુધીની જીંદગીમાં આવું

મીઠું તરબુચ મેં ક્યારેય ખાધું નથી. ”

નોકરને તરબુચ ગમ્યુ એટલે શેઠ એક પછી એક

ચીર કરીને નોકરને આપતા ગયા અને નોકર

વખાણ કરતા કરતા આ ચીર ખાતો ગયો.

શેઠના હાથમાં છેલ્લી ચીર હતી. નોકર

પાસે આ તરબુચની મિઠાશના બહું વખાણ

સાંભળ્યા એટલે શેઠને તરબુચ ચાખવાની

ઇચ્છા થઇ. તરબુચની ચીર પોતાના

મોઠામાં નાંખી ત્યાં તો થું થું કરતા

બહાર પણ ફેંકી દીધી. નોકરને કહ્યુ કે આ તો

કોઇપણ જાતના સ્વાદ વગરની છે અને

ઉલટાની વિચિત્ર વાસ પણ આવે છે. તો

પછી તું કેમ ખોટા વખાણ કરતો હતો.”

નોકરે કહ્યુ , “ માલિક હું તરબુચની ચીરના

નહી પરંતું આપની લાગણી અને પ્રેમના

વખાણ કરતો હતો. તરબુચ ભલેને સ્વાદ

વગરનું હોય પણ તમારા હાથના સ્પર્શથી

એ મીઠું થઇ જતું હતું. તમે મને ઘણીવાર ઘણું

બધું સારુ સારુ ખવડાવ્યુ જ છે તો હવે હું આ

એક સામાન્ય તરબુચને કેમ કરીને ખરાબ કહી શકું ?”

રોજ પ્રેમથી રસોઇ બનાવીને

જમાડનારી પત્નિ કે મા ની રસોઇ જો

ક્યારેક સ્વાદ વિહોણી લાગે તો એ

બનાવતી વખતની લાગણી અને પ્રેમને

યાદ કરજો રસોઇનો સ્વાદ જ બદલાઇ જશે.

અશાંતીથી બચવા શું કરવું?

અશાંતીથી બચવા શું કરવું? અશાંતીથી બચવા શું કરવું?  * જે કાંઈ બની રહ્યુ છે તે કર્મના નિયમાનુશાર બરાબર છે એવો ભાવ કેળવવો.  * જે આવી મળૅ તેને ચલાવી લેવું અથવા પ્રિય ગણી લેવું  * સ્થળ-કાળ-પરિસ્થિતિ-ધટનાને અનંતગણા અનુકુળ માની લેવાં.  * ગમા- અણગમાના પ્રદેશમાં પ્રવેશ ન કરવો.

ટૅક્નૉલૉજીની ભૂખ વિશ્વના એક સ્થળે વિનાશ નોતરે છે

પૃથ્વી પર નરક અથવા તો સૌથી ખરાબ સ્થળ તરીકેની જગ્યાનું નામ સાંભળ્યું છે? એ છે બાઓતોઉ. મોંગોલિયાનું સૌથી મોટું ઔદ્યોગિક શહેર. મોંગોલિયા એ ચીનનો સ્વાયત્ત પ્રદેશ છે. તેમાં અંદાજે ૨૦ લાખની વસતિ છે. સાત જિલ્લા આવેલા છે. અહીંની ખાણો અને કારખાનાંઓ આપણી આધુનિક જિંદગીને ધબકતી રાખે છે. કઈ રીતે? તે પૃથ્વી પરનું સૌથી મોટું ‘જૂજ મળી આવતા અર્થ’ (અંગ્રેજીમાં કહીએ તો રેર અર્થ) ખનીજોનું સપ્લાયર છે. આ ખનીજોનો ઉપયોગ આપણી રોજબરોજની, પહેલાં મોજમજા તરીકે રહેલી, હવે જરૂરિયાત બની ગયેલી ચીજો જેવી કે ઇલેક્ટ્રિક કાર, સ્માર્ટ ફોન, ફ્લેટ સ્ક્રીન ટીવી વગેરેમાં થાય છે. એક અંદાજ પ્રમાણે, ૨૦૦૯માં ચીન આ તત્ત્વોના વિશ્વના ૯૫ ટકાના પૂરવઠાનું ઉત્પાદન કરતું હતું. એવો પણ અંદાજ છે કે બાઓતોઉની ઉત્તરે ૧૨૦ કિમી દૂર બાયન ઓબો ખાણમાં વિશ્વના ૭૦ ટકા ખનીજો રહેલી છે. ત્યાંથી ખનીજોને કાઢી પ્રોસેસિંગ માટે બાઓતોઉ લાવવામાં આવે છે.
આ બાઓતોઉમાં એક વિશાળ તળાવ જેવી જગ્યા છે. વિમાન કે હેલિકોપ્ટરમાંથી જુઓ તો લાગે કે વિશાળ તળાવ છે જેમાં અનેક ઉપનદીઓ પાણી ઠાલવતી હશે, પરંતુ જમીન પર જઈને જોવામાં આવે ત્યારે ખબર પડે કે તે તો ગંદુ તળાવ છે જેમાં કોઈ માછલી કે શેવાળ ન હોઈ શકે. આને આપણે તળાવ જ કહીએ તો, તેનો કિનારો કાળા સ્તરથી આચ્છાદિત છે. એટલું જાડું સ્તર છે કે તમે તેના પર ચાલી પણ શકો. અહીં નજીક બાઓગેંગ સ્ટીલ અને રેર અર્થનાં ભવનો આવેલાં છે. તેના કૂલિંગ ટાવર અને ચીમનીઓ આકાશ સુધી પહોંચે છે. તળાવ સુધી ડઝનેક પાઇપલાઇન આવે છે જે રિફાઇનરીઓનો કાળો જાડો રાસાયણિક કડદો તળાવમાં ફેંકે છે. આ રિફાઇનરીઓમાં વિશ્વમાં જેની સૌથી વધુ માગ છે તેવા ૧૭ ખનીજો, જેમને સામૂહિક રીતે ‘રેર અર્થ’ કહેવાય છે, તેનું પ્રોસેસિંગ કરે છે.
કાચી ધાતુમાં આ રેર અર્થની સાન્દ્રતા બહુ ઓછી હોય છે. આથી તેમને અલગ પાડવી અને શુદ્ધ કરવી જરૂરી છે. આ માટે હાઇડ્રો-મેટલર્જિકલ ટૅક્નિક વપરાય છે અને તેના પર એસિડ પણ રેડવામાં આવે છે. આ કિંમતી તત્ત્વોનો ઉપર કહ્યા પ્રમાણે ચીન ૯૫ ટકા પૂરવઠો આપે છે, પણ તેમાં બે તૃત્ત્યાંશ માત્ર બાઓતોઉમાં ઉત્પાદિત થાય છે.
આ રેર અર્થ ખનીજોએ છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓમાં ચીનના વિશ્વમાં સર્વોચ્ચ અર્થતંત્રના દરજ્જાને મેળવવામાં ઘણો મોટી અને મહત્ત્વની ભૂમિકા અદા કરી છે. બાઓતોઉની મુલાકાત લો તો ખબર પડે કે આ ખનીજોએ શહેરને પણ બદલી નાખ્યું છે. બાઓતોઉના લોકો આ શહેરને ઘણું મહત્ત્વનું શહેર માને છે.
રેર અર્થ માટે ખાણકામ શરૂ થયું તે પહેલાં ૧૯૫૦માં આ શહેરની વસતિ ૯૭,૦૦૦ હતી. આજે ઉપર કહ્યું તેમ ૨૦ લાખની વસતિ છે. આટલી વિશાળ જનસંખ્યા થવાનું કારણ આ ખનીજો જ છે. બાઓતોઉ વૈશ્વિક મૂડીવાદ અને વિસરાતા જતા સામ્યવાદની વચ્ચે પોતાને ઉભેલું અનુભવે છે. અહીં એક તરફ અમેરિકન બ્રાન્ડના બિલબૉર્ડ લાગેલા છે. તો તેમની બાજુમાં ક્રાંતિયુગના પ્રચારનાં લખાણો પણ છે. પશ્ચિમી સુપરમોડલોના ચહેરા ચીનના એક સમયના વડા માઓના પૂતળા સામે જાણે રસ વગર જોતા હોય તેમ લાગે. રાત્રે રંગબેરંગી લાઇટોથી રસ્તાઓ ઝળહળી ઊઠે છે. જોકે આવા ઝળહળાટ સામે, એક ચિત્ર શેરીઓનું પણ છે જ્યાં પીધેલા, ઉલટી કરતા રિફાઇનરી કામદારો બાર અને બાર્બેક્યુ જોઇન્ટ્સમાંથી નીકળતા દેખાય.
તમે ઝેરી તળાવ પાસે ગયા વગર આ રેર અર્થ ઉદ્યોગની પર્યાવરણ પરની અસર શહેર પર કેટલી ખરાબ છે તે અનુભવી શકો. ઘણી વાર એ કહેવું મુશ્કેલ હોય છે કે બાઓગેંગ રિફાઇનરી કૉમ્પ્લેક્સ ક્યાં શરૂ થાય અને શહેર ક્યાં શરૂ થાય છે. ભૂમિમાંથી નીકળતી વિશાળ પાઇપો રસ્તાને સમાંતર ચાલે છે. અહીંની શેરીઓ એટલી પહોળી છે કે સતત આવતા વિશાળ ડિઝલ ફેંકતા ટ્રકોને સમાવી શકે. તેમની સરખામણીમાં અન્ય વાહનો તુચ્છ લાગે.
જ્યારે વરસાદ પડે છે ત્યારે રસ્તાઓ કોલસાની રજના લીધે કાળા પડી જાય છે. બાઓતોઉમાં અનેક વીજ મથકો પણ આવેલાં છે જેમાં કોલસા દ્વારા વીજળી ઉત્પન્ન કરવામાં આવે છે. આ વીજમથકો નવા બનેલા એપાર્ટમેન્ટ ટાવરની નજીક છે. તમે જે તરફ જુઓ તે તરફ તમને અડધા પૂરા કરાયેલા ટાવર અને ઝડપથી બનાવાયેલા બહુમાળી પાર્કિંગ લોટની વચ્ચે જ્વાળાઓ કાઢતા રિફાઇનરી ટાવર અને ઇલેક્ટ્રિસિટીના થાંભલાઓ નજરે પડશે. હવામાં સતત સલ્ફરની ગંધ આવ્યા કરે. અહીંના એક રહેવાસીના કહેવા પ્રમાણ , અહીં ફૅક્ટરીઓ બની તે પહેલાં જ્યાં જુઓ ત્યાં ખેતર જ દેખાતાં. રેડિયોઍક્ટિવ કચરાની જગ્યાએ તરબૂચ, રીંગણાં અને ટમેટાં જોવા મળતાં.
ઉપર જે તળાવની વાત કરી તે તળાવમાં જે પાણી છોડવામાં આવે છે તે તમામ પ્રકારના ઝેરી રસાયણો ધરાવતું હોય છે. તેમાં રેડિયોઍક્ટિવ તત્ત્વ જેવું કે થોરિયમ પણ હોય છે, જે જો ખાવામાં આવી જાય તો પેન્ક્રીયાસ અને ફેફસાનું કેન્સર તેમજ લ્યુકેમિયા કરે છે.
૧૯૫૮માં સરકારી માલિકીની બાઓતોઉ આયર્ન એન્ડ સ્ટીલ કંપની (બાઓગેન્ગ)એ રેર અર્થ સામગ્રીઓ ઉત્પાદિત કરવાનું ચાલુ કર્યું. તે વખતે તળાવ બન્યું. શરૂઆતમાં તો રહેવાસીઓએ પ્રદૂષણની બહુ નોંધ ન લીધી. પરંતુ ૧૯૮૦ના દાયકામાં નજીકનાં ગામડાંઓમાં પાક નિષ્ફળ જવા લાગ્યા. છોડ પર ફળ થતાં પણ ઘણી વાર તે બહુ નાનાં હોય અથવા તેની ગંધ વિચિત્ર આવે. દસ વર્ષ પછી ગ્રામજનોને સ્વીકારવું પડ્યું કે હવે અહીં શાકભાજીઓ નહીં ઉગે. બાઓતોઉની ફૅક્ટરીઓની નજીક ઝિંગુઆંગ સેન્કન નામના ગામડામાં ખેડૂતોએ વાવેતર બંધ કરી દીધું છે. તેઓ માત્ર ઘઉં અને મકાઈ જ ઉગાડે છે.
મહાનગરપાલિકા પર્યાવરણ સુરક્ષા સંસ્થાના એક અભ્યાસમાં જણાયું કે તેમની સમસ્યાઓનું કારણ આ રેર અર્થ ખનીજો છે. ખનીજો પોતે જ પ્રદૂષણ કરતા હોય છે. આ ઉપરાંત ડઝનેક જે નવી ફૅક્ટરીઓ થઈ જેમાં ખનીજોનું પ્રોસેસિંગ થતું તે તેમજ વીજ મથકો પણ પ્રદૂષણ ફેલાવતાં હતાં. હવે વિશ્વની રેર અર્થ રાજધાની તરીકે જાણીતા થઈ ગયેલા બાઓતોઉના રહેવાસીઓને શ્વાસમાં સલ્ફ્યુરિક એસિડ તેમજ કોલસાની રજ જવા લાગી. આ રજ તો ઘરો વચ્ચેની હવામાં સ્પષ્ટ દેખાય.
અહીંના રહેવાસીઓને તેમના પશુઓ પાળવાનું પણ મુશ્કેલ પડવા લાગ્યું કેમ કે તેઓ ઝેરી તત્ત્વોના કારણે મરી જવા લાગ્યા. ખેડૂતો પણ સ્થળાંતર કરવા લાગ્યા. ઝિંગુઆંગ સેન્કનમાં ઈંટનાં ઘરો પણ થોડા સમયમાં નાશ પામે તેવી શક્યતા છે. અહીં માત્ર ૧૦ વર્ષમાં વસતિ ૨,૦૦૦થી ઘટીને ૩૦૦ થઈ ગઈ છે. અહીંના રહેવાસીઓમાં એક છે લુ યોંગકિંગ. ૫૬ વર્ષના લુએ કહ્યું કે, “હું મારા કુટુંબને ખવડાવી શકતો નહોતો.’ તેણે બાઓતોઉમાં કડિયા તરીકે, તે પછી ફૅક્ટરીમાં ઈંટો ઊંચકનાર મજૂર તરીકે અને છેવટે સ્થાનિક બજારમાં શાકભાજી વેચનાર તરીકે કામો કરી જોયા. ઝિંગુઆંગ સેન્કનના જે ખેડૂતો છે તેમની સાથે દ્વિતીય કક્ષાના નાગરિક જેવો વ્યવહાર થાય છે અને તેમનું નિર્દયી શોષણ થાય છે. ખેડૂતોને પણ પગ દુખવાની સમસ્યા છે. ડાયાબિટીસથી પીડાય છે, ઓસ્ટિયોપોરોસિસ અને છાતીમાં દુખાવાની સમસ્યા છે. લગભગ બધા જ લોકો કોઈક બીમારીથી પીડાય છે.
રહેવાસીઓએ હવે સરકારના દરવાજા ખખડાવવાનું ચાલુ કરી દીધું છે. આના પરિણામે ગ્રામવાસીઓને આર્થિક વળતરનું વચન મળ્યું છે, પણ તે આંશિક જ પૂરું થયું છે. નવાં ઘરો આપવાની વાત પણ ચાલે છે. કેટલાક લોકોએ તળાવમાંથી કચરો રિપ્રોસેસિંગ યુનિટોને વેચવાનું પણ શરૂ કરી દીધું, પરંતુ કેન્દ્ર સરકારે તેમને આ આવકમાંથી પણ વંચિત કરી દીધા. આ રીતે તેઓ જો કચરો વેચતા પકડાય તો ૧૦ વર્ષની જેલ થઈ શકે છે.
બીજી તરફ, ચીનની સરકાર પણ થોડી જાગૃત તો થઈ છે. તેણે આ નુકસાન સાફ કરવા માટે અબજો ડોલર ખર્ચવાના ચાલુ કર્યા છે. રેર અર્થ ખનીજોનું ગેરકાયદે ખાણકામ થતું હોવાની ખબર પડ્યા પછી રાષ્ટ્રીય સરકારે પ્રાંતીય અધિકારીઓ પાસેથી રેર અર્થની ખાણવાળા જિલ્લાનું નિયંત્રણ પોતાના હાથમાં લઈ લીધું છે. ચીને ૨૦૦૬માં રેર અર્થ ખનીજોની નિકાસ પર ભારે માત્રામાં ટૅક્સ નાખી દીધો હતો એમ કહીને કે રેર અર્થથી જે પર્યાવરણને નુકસાન થાય છે તેની ભરપાઈ માટે આ જરૂરી છે. જોકે આના લીધે વર્લ્ડ ટ્રેડ ઑર્ગેનાઇઝેશનનું પણ ચીન પર દબાણ આવ્યું હતું. નિકાસની મર્યાદા સામે અમેરિકાએ કરેલા કેસમાં ચીન હારી ગયું હતું. જોકે, પ્રદૂષણનો પ્રશ્ન તો જેમનો તેમ જ ઊભો છે.

(ગુજરાત ગાર્ડિયન  દૈનિકની શનિવારની સાયન્સ પૂર્તિમાં તા.૧૮/૪/૧૫ના રોજ આ લેખ છપાયો.)

સાચી લક્ષ્મી ખરેખર કયાં વાસ કરે છે ?

સાચી લક્ષ્મી ખરેખર કયાં વાસ કરે છે ?

સાચી લક્ષ્મી ખરેખર કયાં વાસ કરે છે ? 

* જયાં ધર્મ છે.

 * સત્ય છે. 

* તેજસ્વિતા છે.

 * ઉદારતા છે. 

* વ્રત,શક્તિ અને શીલ અથવા ચારિત્ર છે,