પ્રાથમિક શિક્ષણમાં ગુણવત્તા વધારવા શું કરી શકાય ?

                    

                                                       શ્રી અરવિંદકુમાર કાળીદાસ પટેલ

શ્રી સરસ્વતી હાઇસ્કૂલ ડેભારી તા: વીરપુર

                                                  જી.મહીસાગર પીન ૩૮૮૨૬૦

                                                 મો.નંબર : ૯૪૨૯૮૪૧૪૦૪

વિષય : "પ્રાથમિક શિક્ષણમાં ગુણવત્તા વધારવા શું કરી શકાય?"

                             પ્રાથમિક શિક્ષણ એ શિક્ષણરૂપી ઈમારતનો પાયો છે.પાયો જ નબળો રહી જાય તો કેમ ચાલે?તેથી આ વિષયને ન્યાય ત્યારેજ મળે જયારે આપણે તેના મૂળ સુધી પહોચી શકીએ.સૌપ્રથમ પ્રાથમિક શબ્દનો અર્થ લઇ એ પ્રાથમિક એટલે પાયાનું , શરુઆતનું ,મૂળભૂત.

      શિક્ષણમાં પણ પ્રાથમિક શરૂઆતમાં આવે છે .ખીલતી કળી જેવા , કોરી સ્લેટ જેવા ,બાળકોને અપાતું શિક્ષણ એટલે પ્રાથમિક શિક્ષણ .આવતીકાલની નવી પેઢી , નવો સમાજ .સભ્યતા ,સંસ્કૃતિ ,વિકાસ શીલ, ગતિશીલ બનાવવો હશે તો  બાળકોના મનરૂપી કોરા પાયા મજબુત કોન્ક્રીટ જેવા બનાવવા પડશે.તોજ નવી પેઢીની દિશા અને દશા સુધરશે .માટે ૨૧મી સદી માં આ વિષય ઉપર ચર્ચા ખુબજ અગત્યની અને  જરૂરી છે.

   ગુણવત્તા એટલે ગુણનો ઉમેરો. ગુણ એટલે કેવળ માર્ક્સ નહી,મૂલ્યો,વલણો,કૌશલ્યો જીવન જીવવાની જીજીવિષા ,સ્વાવલંબન ,I  CAN  DO... ની વૃત્તિ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. .૨૧મી સદી એટલી ફાસ્ટફોર્વડ છે કે તેની તાસીર તો જુઓ , જેની પાસે નાક લુંછવા માટે ખિસ્સામાં રૂમાલ નથી એમની પાસે બે-બે એન્રોઈડ મોબાઈલ હોઈ છે.નવી પેઢી જેટલી સલમાનખાન, શાહરુખખાન અને આમીરખાનને જાણે છે તેટલી,  શ્રીમદભગવદગીતા ,  રામાયણ, મહાભારત, કુરાન કે બાઈબલ  ને જાણાતી નથી. આ  એજ ગ્રંથો છે કે જેમાં માનવ અને સમગ્ર વિશ્વ ને ઉભો કરવાની પ્રચંડ તાકાત છે. જે જ્ઞાન પુસ્તક મારફતે બાળકને  આપવાનું છે તે ટેકનોલોજી મારફતે તેને  મળી ગયું હશે?નવી પેઢી ટેકનોલોજી ના પાયા પર પુરપાટ ઝડપે આગળ વધી રહી છે.ફક્ત પુસ્તકિયું અને ગોખણીયું જ્ઞાન આ સદી માં સદવાનું નથી,ચાલવાનું નથી,ક્યાંક સ્પીડ બ્રેકરો મુકવા જરૂરી છે .કારણ કે સમાજમાં મૂલ્યોનો હ્રાસ  થતો જાય છે,મૂલ્યોનું ધોવાણ  થતું જાય છે.બાળકને ખબર ના પડતા  મૂલ્યલક્ષી,આધ્યાત્મિક,વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી, પ્રકૃતિ,આજીવિકા,સામાજિક વગેરે શિક્ષણ ના હળવા તેમજ ભારે ડોઝ આપવા પડશે.

           નવી શિક્ષણનીતિ નું ઘડતર પાયાના શિક્ષણના સજેશનો  લઈને થવું જોઈએ.પ્રાથમિક શિક્ષણમાં ગુણવત્તા સુધારવા  પ્રાથમિક કક્ષાએ વિચાર , વિનિમય,અને  પરામર્શ  થવો જોઈએ.આવો આં બાબતે કેટલુક ચિંતન કરીએ.

     ગ્રામ સભાઓ યોજાય ત્યા ગામના પ્રશ્નોની સાથે પ્રાથમિક શિક્ષણ કેવું છે?અને શું         

     થઇ શકે તેની ચર્ચા  થવી જોઈએ

    તાલુકા ,જીલ્લા કક્ષાએ તેનું સતત મોનીટરીંગ અને અપડેટિંગ થવું જોઈએ.

     શાળાની માળખાકીય સુવિધાઓ સુધારવી પડશે .

     શાળાના મકાનોનું સ્થાપત્ય , શુષ્ક વર્ગખંડો ,કોરી ધાકોર દીવાલો ,ખરબચડી લાકડાની

     પાટલીઓ ,ઘંટ,ગણવેશ ,વગેરે રીનોવેશન માગે છે .એનો વિકલ્પ અને પ્રકલ્પ શોધવો

     પડશે.

   પાટલીઓને બદલે ગાદિવાળી  ખુરશીઓ,  ઘંટ ને બદલે સંગીત જેવા વિકલ્પો તરફ                  

      વિચારવું પડશે .

    સાથે સાથે શિક્ષક નવી ટેકનોલોજીના જ્ઞાનથી સજ્જ  થયેલો જોઈશે.

    વર્ગખંડો આકર્ષક બનાવવા પડશે.શાળાને તીર્થનો દરજ્જો આપવો પડશે.

     કાગળિયાના કામ અને આંકડાઓની  માયાજાળને બદલે ,ભણતરને પ્રાથમિકતા  

     આપવી પડશે.

     પ્રાથમિક કક્ષાએ જાહેર પરિક્ષાની એક ચાળણી મુકવી જોઈએ  .

     વાંચન ,લેખન અને ગણનથી પર(આગળ) જવું પડશે .

     નિવાસી અને બિન નિવાસી તાલીમોને બદલે શિક્ષકોને જે તે વિષયો ઉપર ચર્ચા અને   

     ચિંતન કરતા કરવા પડશે .

    ઘરે જ વિષયો આપી અને નિવાસી તાલીમને બદલે  ,મુક્ત પણ ગુણવત્તા યુક્ત વિષયો

    તૈયાર કરતા કરવા પડશે.

    જ્ઞાન ,કર્મ અને ભક્તિના ત્રિવેણી સંગમથી વર્ગનું વાતાવરણ સ્વર્ગ જેવું  જીવંત ,ચેતના  

    મય બનાવવું પડશે.

     શિક્ષકોએ જવાબદારી ,સમજદારી અને વફાદારી વધારવી પડશે,

     સરકારે પણ “બાળક એ ચાલાક  છે” તેમ સમજી બાખૂબી ભર્યા નિર્ણયો લેવા પડશે,

     વ્યસન, ફેશન  અને મોબાઈલ ફોન પર પ્રતિબંધ મૂકી દેવો જોઈએ. 

     ગુણોત્સવ  હવે તો  'ઉત્ત્સવ' મટી 'મહોત્સવ' બનવો જોઈએ.

     મોબાઈલ ,ટી.વી,જંકફૂડ ,અને  ક્રિકેટ ના લાભાલાભ પાયાથી જ પડકાર જનક છે.જેને

      વિવેક બુદ્ધિથી દુર કરવા પડશે.

     યોગ-પ્રાણાયામ , હકારાત્મક અભિગમ, બચત અને કરકસર  જેવી જીવનોપયોગી

      બાબતો ને  પાયાથી શિક્ષણ માં વણી  લીઈશું  તો મને વિશ્વાસ છે કે નવાયુગ ના

       નવા પગરણ જરૂર મંડાશે.

                 આપ સર્વેએ શિક્ષણક્ષેત્રે આદરેલો આ માર્ગ ,રાજમાર્ગ બને અને  શિક્ષણ  માં દીવાદાંડી સમાન બને  એજ શુભ આશિષ. 

                             

                                                       શ્રી અરવિંદકુમાર કાળીદાસ પટેલ