6 September 2015
વિરામમાં વ્યસ્તતા !
વિરામમાં વ્યસ્તતા !
વિરામમાં વ્યસ્તતા !
એક વર્ષ બાદ જેની રાહ જોવાય તે જુલાઈ અથવા ઓગષ્ટ મહિનો. આ બે મહિનામાં બધા વારા ફરતી વેકેશન માણી લે. આના લીધે કંપનીમાં પણ કામ કરવાના કલાકો વધી જાય. ચેક ઇન કરીને ફ્લાઈટમાં બેસીએ ત્યારે વતન અને તેના સ્મરણો વાગોળતા હૈયું હરખાય. મારા માટે આ વખતે ફ્લાઈટમાં બેઠા બેઠા ઓછા દિવસોમાં વધુને વધુ કામ કેમ પતાવવું અને વધુમાં વધુ લોકોને મળી શકાય તેવાજ વિચાર કર્યા. ઓફિસમાં બધાની વિશ લઈને નીકળ્યો કે બોસ મળી ગયા. વિશ સાથે મને કહ્યું કે આ વેકેશનમાં ક્યાંય ફરવા જવાના કે ? ના માંજ જવાબ આપીને હું નીકળી ગયેલો.
મિત્રો વધુ તમને બોર ના કરતા એક વાત જરૂર ટાંકીશ કે જયારે પણ હું કોઈ બ્લોગરને મળું ત્યારે હિસ્ટરી બને છે. આ વખતે હું સૌના પ્યારા એવા મૌલિક રામી ને મળ્યો. મૌલિક રામી વિષે લખું તો કદાચ એક નવલકથા બની જાય પણ એટલું જરૂર કહીશ કે ચારેક કલાક તેમની સાથે વિતાવેલા, એમાં ખોબે ખોબે વાતો કરી;જાણે બંને વર્ષોના મિત્રો હોઈએ ! તેમને મળ્યા બાદ ખુબ હર્ષ થયો કે એકદમ વ્યસ્ત હોવા છતાં પણ અડધા દિવસનો સ્લોટ તેમના માટે ફાળવીને હું ધન્ય બન્યો છું. એક અફસોસ રહી ગયો કે પહેલી મુલાકાતને કચકડે કંડારી ના શક્યો. કારણ પણ નાજુક હતું; કહેવાય કે વાતોના વડામાં પાણી પીવાનું ભૂલી ગયા. આ લખતા લખતા પણ તેમની નમ્રતા મારી આંખો સમક્ષ તરી રહી છે. અને સૌથી વિશેષ વાત તો એ બની કે તેમની સહાય થી વી.ટીવી ચેનલમાં અમારી ફિલ્મ ટીમના ઈન્ટરવ્યું પણ ગોઠવી આપ્યા. એક નવો મિત્ર મળ્યાનો આનંદ હૈયે ધરબી દીધો.
મારી ગુજરાતી ફિલ્મ ALWAYS રહીશું સાથે ના એડીટીંગમાં હું અને ડીરેક્ટર યુવરાજ જાડેજા એટલા વ્યસ્ત હતા કે કયારેક વડાપાંવ ખાઈને ચલાવી લેતા. મુખ્ય વાત કહું તો આ ટ્રીપમાં ચાર ઈન્ટરવ્યું થયા. જેમાં અગ્રેસર ન્યુઝ પેપર માટે, બીજું વી.ટીવી. ચેનલ માટે ત્રીજું સીનેમેજીક મેગેજીન માટે અને ચોથું ગુજરાતી ચેનલ માટે. આ બધા પબ્લીશરો અને બ્રોડ કાસ્ટિંગ સાથે સંકળાયેલ ઓફિસરોનો ખુબ ખુબ આભાર. મિત્રો ખુબ રસ લઈને ફિલ્મ માટેના સમાચાર વાંચતો કે ચેનલ જોતો વ્યક્તિ પોતાને જુએ કે પોતાનો ઈન્ટરવ્યું વાંચે ત્યારે કેટલો હરખાય તે આપ સૌ સમજી તો શકો જ !
અને છેલ્લી વાત એ ટાંકીશ કે, ફિલ્મ રામ-લીલા હિન્દી ફિલ્મમાં ગીત ગાઈને પ્રખ્યાત બની ગયેલા સિંગર એવા શ્રી ઓસમાણ મીર સાથે મુલાકાત થઇ. અમારી ફિલ્મમાં એક ગઝલ ફ્લેવર સાથેનું ગીત રેકોર્ડીંગ દરમ્યાન એમની સાથે થયેલ મુલકાત પણ એટલીજ યાદગાર રહી. વગર સંગીતે એમને સાંભળ્યા ત્યારે માની ગયો કે એમજ કઈ સિંગર બની જવાતું નથી.
જ્યારે કૃષ્ણ અવતાર લે છે…અલબત્ત, સિરિયલમાં!
જ્યારે કૃષ્ણ અવતાર લે છે…અલબત્ત, સિરિયલમાં!
(આ લેખ તા. ૪ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૫ના રોજ ગુજરાત ગાર્ડિયનની ફિલ્મ પૂર્તિમાં પ્રસિદ્ધ થયો છે.)
આવતીકાલે જન્માષ્ટમી! ભગવાન કૃષ્ણનો જન્મદિન. આવતીકાલે જાણે આખું વિશ્વ ગોકૂળમય થઈ જશે અને મધરાત્રે ભગવાનના પ્રાગટ્યની આતુરતાથી રાહ જોશે. સિરિયલોમાં પણ ભગવાન કૃષ્ણના જન્મદિનને ધામધૂમથી મનાવાશે. ‘તારક મહેતા કા ઉલટા ચશ્મા’ના બુધવાર (તા.૨ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૫)ના એપિસોડમાં રક્ષાબંધનની વાત પૂરી થઈ ગઈ અને હવે માધવી ભીડે તેમજ ટપુ સેના ગોકુળધામ સોસાયટીના એકમેવ સેક્રેટરી આત્મારામ તુકારામ ભીડેને સસ્પેન્સવાળો સવાલ પૂછીને ચીડવે છે કે તમે કંઈક ભૂલી રહ્યા છો. અને ભીડેના મગજમાંથી જન્માષ્ટમીની વાત ભૂલાઈ ગઈ છે તેવું દેખાડાશે.
સામાન્ય રીતે દહીહાંડી અથવા મટકી ફોડનો કાર્યક્રમ બતાવાતો હોય છે, પરંતુ આ વખતે ‘તારક મહેતા..’માં જુદું કઈ રીતે દેખાડાય છે તે જોવાનું રહેશે. ‘ચક્રવર્તી સમ્રાટ અશોક’ સિરિયલમાં તો ઓલરેડી જન્માષ્ટમી મનાવાઈ પણ ગઈ! ઘણી વાર સિરિયલોના એપિસોડ આગળપાછળ થતા હોય છે એટલે બરાબર તહેવારની આજુબાજુ જ એપિસોડ આવે તેવું બનતું નથી. ‘અશોક’માં રાણીઓએ પોતપોતાની મટકી તૈયાર કરવાની હતી અને તેમનાં સંતાનોને કહેવાનું નહોતું કે કઈ મટકી તેમની માતાની છે. રાજા બિંદુસારે પોતે પણ માખણ કાઢવાનું નક્કી કર્યું હતું. પણ તેને કાઢતા આવડતું નહોતું એટલે અશોક તેની માતા જે અત્યારે દાસી ધર્મા બની છે તેને લઈ આવે છે. ધર્મા બિંદુસારને માખણ કાઢતા શીખવાડે છે.
હવે બિંદુસારની ચોથી પત્ની છે તે તો જાહેર થઈ ગયું છે, પણ તે કોણ અને ક્યાં છે તે બિંદુસારને પણ ખબર નથી. તેમ છતાં માટલી ટીંગાડવાની હોય તેમાં ત્રણ રાણીઓનાં ત્રણ માટલાંની સાથે ચોથું માટલું પણ ટીંગાડાયેલું હોય છે. મોટી રાણી ચારુમિત્રાનો દીકરો સુસીમ, જે હંમેશાં ખટપટ જ કરતો હોય છે તે તેની માતા પાસેથી ઈશારાથી જાણવા પ્રયાસ કરે છે પરંતુ નૂર જોઈ જાય છે અને તે તેને અટકાવે છે. આ તરફ અશોક સેનાપતિ મીરને ફસાવવા જતા ખોટો માર ખાય છે તેથી તેને બહુ દર્દ થતું હોય છે. તેમ છતાં તે મટકીફોડ કાર્યક્રમમાં આવે છે. તેના મિત્ર અને રાજકુમાર શ્યામકને એમ કે અશોક તેની મદદ કરશે પરંતુ અશોક કહે છે કે હું આ કાર્યક્રમમાં ભાગ લેવાનો નથી.
શ્યામક તેની રીતે ચડવા જાય છે, અને પડે છે, પરંતુ અશોક તેને પકડી લે છે અને પછી પોતાને દર્દ થતું હોવા છતાં તેના ખભા પર શ્યામકને બેસાડીને પોતે ચડે છે અને શ્યામકના હાથે માટલી ફોડાવે છે.
આ તો થઈ ઉજવણીની વાત. હવે આપણે કરીએ ભગવાન કૃષ્ણની વાત. હા, હવે ટેલિવિઝન સિરિયલોમાં ભગવાન કૃષ્ણ આવવા લાગ્યા છે. આપણને ‘ઓહ માય ગોડ’ ફિલ્મની તો ખબર જ છે. તેમાં કૃષ્ણ (અક્ષયકુમાર) પોતે ધરતી પર આવીને કાનજીભાઈને સાચો ધર્મ શીખવાડે છે અને કેસ જીતવામાં મદદ કરે છે. આ જ રીતે આ ફિલ્મમાં કાનજીભાઈનો સહાયક બનેલો તે કલાકાર નિખિલ રત્નપંખી ‘કૃષ્ણ કન્હૈયા’માં કન્હૈયાલાલ ગુપ્તા બન્યો છે. કન્હૈયાલાલ ગુપ્તાનું પાત્ર કાનજીભાઈ જેવું જ છે. તે પાકો વેપારી છે. તેને પૂજાપાઠ, ધર્મ ધ્યાનમાં શ્રદ્ધા નથી. પરંતુ એક વાર તેની દીકરીની ફી માટે તે મંદિરની દાનપેટીમાંથી ૫૦ હજાર રૂપિયા ચોરે છે. તે પછી તેને અજાણી વ્યક્તિનો ફોન આવવા લાગે છે અને તેમાં બોલનાર એમ જ કહે છે, “કન્હૈયાલાલ…ચો..ર”. કન્હૈયાલાલને આશ્ચર્ય થાય છે કે તેણે કરેલી ચોરીની વાત કોને ખબર પડી ગઈ? પેલી વ્યક્તિ તેને લાલ કિલ્લા પર બોલાવે છે. ત્યાં જાય છે તો સૂટબૂટમાં પણ વાંસળી સાથે એક વ્યક્તિ હોય છે. કન્હૈયાલાલ પૂછે છે તો તે કહે છે કે “હું કૃષ્ણ છું.” કન્હૈયાલાલ કહે છે, “જાવ જાવ, હવે કંઈ સૂટ બૂટમાં થોડા ભગવાન હોય.”
એટલે કૃષ્ણ કહે છે કે “હું કેમ સૂટબૂટ ન પહેરી શકું?” પછી કન્હૈયાલાલને તેઓ જણાવે છે કે તેઓ તેના પ૦ હજાર લેવા આવ્યા છે. સામે કન્હૈયાલાલ પણ શરત મૂકે છે કે તે તેના પૈસા દેશે પણ તે એક સવાલ પૂછશે અને ભગવાન તેનો જવાબ આપશે એટલે સો રૂપિયા આપશે.
આ સિરિયલમાં જે સવાલો પૂછાય છે તે આજના જીવન સાથે સંલગ્ન છે. જેમ કે, “લોકો રોજ તમને બોલાવે છે. તમે કહ્યું છે કે તમે સજ્જનોના રક્ષણ માટે અવતાર લેશો. તમે લોકોની તકલીફ દૂર કરવા કેમ આવતા નથી?” “ભગવાન, તમે આ ધર્મગુરુઓ અને બાબા કેમ બનાવ્યા?” “આટલા બધા ધર્મો કેમ છે?”, “નબળા માણસની સાથે જ કેમ અન્યાય, તેને જ કેમ દબાવાય છે?” “સાચા મિત્રની ઓળખ કેમ કરવી?”
કૃષ્ણ ભગવાન આ બધા સવાલોના જવાબ સીધા આપવાના બદલે કન્હૈયાલાલને કંઈક એવું કરવાનું કહે છે જેના કારણે શરૂઆતમાં તો કન્હૈયાલાલને લાગે છે કે આ તો મને ઊંધું જ કરવાનું કહ્યું, પરંતુ પછી તેને પોતાને જ જવાબ મળી જાય છે. દા.ત. તેના દીકરા નટીની સોબત મોટા ઘરના બગડેલા છોકરાઓ સાથે થઈ. તેમાંથી એક છોકરો નટીની બહેન સાથે લફરું કરવા માગતો હતો. કન્હૈયાલાલ નટીને ના પાડી દે છે કે તેણે આવા છોકરાઓની સોબત કરવી નહીં. તેના કારણે ઘરમાં અશાંતિ થઈ જાય છે. કન્હૈયાલાલ કૃષ્ણને પૂછે છે કે સાચો મિત્ર કોણ તે ખબર કેવી રીતે પડે? તો કૃષ્ણ ભગવાન જવાબ આપવાના બદલે કહે છે કે “તું એક કામ કર. નટીના દોસ્તો સાથે દોસ્તી કરી લે. તેમના જેવી ભાષા, હાય બ્રો, યો, ડ્યુડ, કૂલ વગેરે શીખી લે. તેમની સાથે ડિસ્કોથેકમાં જા.” કન્હૈયાલાલને પહેલાં અજુગતું લાગે છે, પરંતુ તે તેમ કરે છે. બાદમાં કંઈક એવું બને છે કે કન્હૈયાલાલને સમજાય છે કે હાય બ્રો, યો, ડ્યુડ, કૂલ જેવી ભાષા બોલનારા બધા લોકો ખરાબ નથી હોતા.
એક હપ્તામાં કન્હૈયાલાલ કૃષ્ણને પૂછે છે કે શક્તિશાળી માણસ કેમ નાના માણસને દબાવે છે? તો કૃષ્ણ ભગવાન કહે છે કે તેં શાકભાજીવાળાની સાથે પૈસા બાબતે માથાકૂટ કરી, રિક્ષાવાળાની સાથે પૈસા બાબતે માથાકૂટ કરી, પણ મોટી દુકાનો-મોલમાં ક્યારેય તેં રકઝક કરી? કન્હૈયાલાલ કહે છે કે આ દુનિયા એક લાઇન છે. તેમાં બધા ઊભા છે. પાછળથી એક ધક્કો આવે છે એટલે તેની આગળ ઊભેલી વ્યક્તિને લાગે છે. તેનો ધક્કો તેની આગળ ઊભેલી વ્યક્તિને લાગે છે. તેમ કરતાં કરતાં છેક આગળ ઊભેલી વ્યક્તિને ધક્કો લાગે છે. કૃષ્ણ ભગવાન ત્યારે સરસ વાક્ય કહે છે, પણ તું આગળ ધક્કો પસાર ન થવા દે. તારા સુધી જ રોકી લે તો?
આમ, આ સિરિયલમાં કૃષ્ણ ભગવાન કન્હૈયાલાલને જવાબ આપવા જે કંઈ કરવાનું કહે છે તેનાથી કોમેડી તો સર્જાય જ છે, પરંતુ સાથે સાથે જીવનનું માર્મિક સત્ય- ગીતાનો ઉપદેશ સરળ રીતે કહી દેવામાં આવે છે.
ઈ ટીવી ગુજરાતી (જે હવે કલર્સ ગુજરાતી) તરીકે જાણીતી છે. તેના પર પણ આવી જ એક સિરિયલ આવે છે જેનું નામ છે ‘કાન્હો બન્યો કોમનમેન’. તેમાં ગોપાલ નામનો યુવાન અકસ્માતમાં મરી જાય છે, પરંતુ તે તેનું મૃત્યુ સ્વીકારવા તૈયાર નથી. ભગવાન કૃષ્ણ કહે છે કે મૃત્યુ તેના કર્મનું પરિણામ છે. ગોપાલ ભગવાન કૃષ્ણને પડકાર આપે છે કે તેઓ એક જ દિવસ, માત્ર એક જ દિવસ પૃથ્વી પર રહી બતાવે અને પ્રમાણિક રહીને બીજાનું ભલું કરી બતાવે. ભગવાન કૃષ્ણ ગોપાલ બનીને પૃથ્વી પર આવે છે.
‘તારક મહેતા કા ઉલટા ચશ્મા’ બનાવનાર નિર્માતા આસીતકુમાર મોદીની અગાઉ સ્ટાર પ્લસ પર એક સિરિયલ આવતી હતી ‘સારથિ’. તેમાં મહાભારતનાં પાત્રો હતા. વાર્તા આધુનિક હતી. પરંતુ પાત્રો બધા મહાભારતના પાત્રોના નામ અને તેમના જેવા ગુણો પરથી. તેમાં પણ કૃષ્ણનું પાત્ર હતું.
આમ, એક રીતે એવું કહી શકાય કે ભગવાન ભલે સદેહે પૃથ્વી પર અવતાર લે કે ન લે, પણ સિરિયલોમાં અવતાર લે છે અને તે પણ આધુનિક પરિવેશમાં અને તેના દ્વારા આધુનિક પ્રશ્નોના આપણને જવાબ આપી રહ્યા છે. આપણા ફ્રેન્ડ, ફિલોસોફર અને ગાઇડ બનીને આપણી મુશ્કેલીઓ દૂર કરી રહ્યા છે.
તો બોલો જય કન્હૈયાલાલ કી.
રિયાલિટી શો માટેના ભારતીય આઇડિયા
રિયાલિટી શો માટેના ભારતીય આઇડિયા
(આ લેખ ગુજરાત ગાર્ડિયનની ફિલ્મ પૂર્તિમાં ‘ટેલિ ટોક’ કૉલમમાં તા. ૨૮ ઑગસ્ટ ૨૦૧૫ના રોજ પ્રકાશિત થયો.)
‘કૌન બનેગા કરોડપતિ’ હોય કે ‘બિગ બોસ’, ‘સચ કા સામના’, ‘ઇન્ડિયા હેઝ ગોટ ટેલન્ટ’, ‘ઇન્ડિયન આઇડોલ’, ‘ઇસ જંગલ સે મુઝે બચાઓ’, ‘કમઝૌર કડી કૌન’, ‘ક્યા આપ પાંચવી પાસ સે તેજ હૈ?’, ‘ફીયર ફેક્ટર ખતરોં કે ખિલાડી’ હોય કે ‘ઝલક દિખલા જા’, આપણા હિન્દી રિયાલિટી શોમાંના મોટા ભાગના વિદેશી રિયાલિટી શોની બેઠી કોપી હોય છે. વિદેશના હોવાથી ત્યાંની સંસ્કૃતિ (અથવા કહો કે વિકૃતિ) મુજબ તેને ઢાળવામાં આવ્યા હોય છે. તેને અહીંના રીતરિવાજો, પસંદગી, પરિવારને ધ્યાનમાં રાખીને બનાવવા જોઈએ, પરંતુ ‘કૌન બનેગા કરોડપતિ’ જેવા અપવાદ (અને તે પણ અમિતાભને કારણે, શાહરુખવાળી સિઝન તો નબળી હતી)ને બાદ કરો તો બહુમતી શોને જેમના તેમ અપનાવવામાં આવ્યા. વિવાદ સર્જવામાં આવ્યા. લફરાં બતાવવામાં આવ્યાં. ઓછાં (અથવા ટૂંકા) કપડાંમાં સેલિબ્રિટીઓને બતાવવામાં આવી.
શું આપણે ત્યાં મૌલિક વિચારવાળા લોકોની કમી છે? શા માટે મસમોટી રકમ દઈને વિદેશી શોના કોપીરાઇટ ખરીદવામાં આવે છે? આવું ગાંડપણ કેમ ટીવી ચેનલો અને નિર્માતાઓને ઉપડ્યું છે? જેમ કેટલીક સિરિયલો મૌલિક વાર્તા (અહીં મૌલિક એટલે જે વિદેશી સિરિયલની કોપી નથી) પરથી બનાવાય છે, તેમ શું રિયાલિટી શો ભારતીય સંસ્કૃતિને અનુરૂપ ન બનાવી શકાય? જો નિર્માતાઓ પાસે આઇડિયાની કમી હોય તો આ રહ્યા કેટલાક આઇડિયા:
૧. બોડી વિથ બ્રેઇન: સજ્જ વિદ્યાર્થીઓ
વર્ષો પહેલાં દૂરદર્શન પર એક શો આવતો. નામ તો વિસરાઈ ગયું છે. તેમાં વિદ્યાર્થીઓ ભાગ લેતા. તેમણે સૈનિકોની તાલીમ હોય તેવી આકરી કસોટીઓ આપવી પડતી, જેમ કે પૂલ પર લટકાતા પસાર થવાનું, કોણી પર સૂતાસૂતાં આગળ વધવાનું, કૂદકા મારતા આગળ જવાનું અને તેમાંય કયો વિદ્યાર્થી સહુથી પહેલાં આ બધી કસોટી પાર કરે છે તે જોવાતું. પછી માઇન્ડ ગેમના રાઉન્ડમાં ઓબ્ઝર્વેશન સહિતનો માઇન્ડ ટેસ્ટ કરાતો. જેમ કે કોઈ ફિલ્મનું દૃશ્ય બતાવી તે અંગે સવાલો પૂછે કે એ દૃશ્યમાં રૂમમાં કેટલી બારી હતી? આવો શો ફરી બને તો જરૂર હિટ રહે અને જોનારાને પણ બોડી માટે જુસ્સો ચડે અને તેમનો ઓબ્ઝર્વેશન પાવર પણ વધે.
૨. તાથૈયા થૈયા: ક્લાસિકલ ડાન્સ પર શો
આપણે ત્યાં અનેક મહાન ક્લાસિકલ ડાન્સ છે. અને પ્રદેશે-પ્રદેશે આવા ડાન્સ જોવા મળે છે. પહેલાં દૂરદર્શનનો જમાનો હતો ત્યારે રાતે ૧૦.૩૦ કે ૧૧ વાગ્યે ક્લાસિકલ ડાન્સના પ્રોગ્રામ આવતા અને તે જોવાની મજા પડતી. તે નૃત્યનાટિકામાં વાર્તા પણ જાણવા મળતી. ડાન્સરનો પરિચય આપતી વખતે એનાઉન્સર બોલતી, “આપ લખનઉ સે હૈ, આપને પં. બિરજુ મહારાજ સે કથ્થક કા પ્રશિક્ષણ લીયા હૈ…”. આપણે ત્યાં કેટલા બધા ક્લાસિકલ ડાન્સ છે: કથ્થક, ભરતનાટ્યમ્, કથકલી, કુચીપુડી, મણિપુરી, મોહિનીયટ્ટમ, ઓડિસી. શું આ બધા ડાન્સનો રિયાલિટી શો ન બની શકે? અત્યારે જે કોઈ ડાન્સ આવે છે તે મોટા ભાગના વિદેશી (તેમાંય મોટા ભાગે પાશ્ચાત્ય) ડાન્સ હિપ હોપ, સાલસા, રોક એન રોલ હોય છે. તેમાં વધુ તો રિધમ અને મૂવમેન્ટ જ હોય છે. ચહેરાના હાવભાવનું મહત્ત્વ નહીંવત્ હોય છે. જ્યારે ભારતીય નૃત્યોમાં ભાવઅંગિમાનું મહત્ત્વ હોય છે. ખરેખર તો ક્લાસિકલ ડાન્સમાં પણ અનેક ફાંટા અને ઘરાના છે. તો, એક નૃત્યને પણ લઈને પણ જો રિયાલિટી શો બનાવવામાં આવે તો પણ શો સારો બની શકે.
૩. યે બોડી મસ્ત હૈ: બોડી બિલ્ડિંગની સ્પર્ધા
કંઈ એવું જ નથી કે જિમમાં જઈએ તો જ બોડી બને. પહેલાંના સમયમાં ક્યાં જિમ હતા? લોકો અખાડામાં જઈને બાવડાં બનાવતાં જ હતા ને. આવા શોના એક સેક્શનમાં સૂર્યનમસ્કારની સ્પર્ધા રાખી શકાય. કોણ વધુ સૂર્યનમસ્કાર કરી શકે છે? બીજા શોમાં કોણ વધુ દંડ બેઠક કરી શકે છે તેવું રખાય. તો ત્રીજા સેક્શનમાં વેઇટ લિફ્ટિંગ જેવું કંઈક રાખી શકાય. આ તો પ્રાથમિક વિચાર છે. તેને વધુ ડેવલપ કરાય તો શો જરૂર હિટ બને અને યુવાનો પણ મોંઘા જિમ પાછળ પૈસા બગાડવાના બદલે આ રીતે ઘરે બેઠા શરીર કસવા પ્રેરાઈ શકે.
૪. ૧૨. વાર્તાકથન
સારી રીતે વાર્તા કહેવી એ એક કળા છે અને આગળ જતાં તે માર્કેટિંગ કે સેલ્સ જેવા વ્યવસાય માટે ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે. સ્વાભાવિક છે કે આવા શોમાં બાળકો હોવાનાં. પણ જો ફલક વિસ્તારવું હોય તો યુવાનો કે તેથી મોટા લોકો તેમણે વાંચેલી સારી વાર્તા દા. ત. રવીન્દ્રનાથ ટાગોર કે ટોલ્સટોય વગેરેની ટૂંકમાં કહી શકે. શોના એક રાઉન્ડમાં શીઘ્ર કવિતા કે શીઘ્ર વાર્તા લખવાની સ્પર્ધા પણ રાખી શકાય.
૫. હમ સાથ સાથ: બીજા પરિવારમાં રહેવા જવું
આપણે ત્યાં મિલનસાર સ્વભાવ ઘટતો જાય છે. એકલતા અને વ્યક્તિવાદ આવતો જાય છે. પહેલાં તો પ્રવાસમાં પણ કોઈ બાજુમાં બેઠું હોય તો તેની સાથે પરિચય કેળવાઈ જતો (‘જબ વી મેટ’ની જેમ). આપણે જમતા કે નાસ્તો કરતા હોય તો તેને ઓફર કરતા. પરંતુ હવે આવું નથી રહ્યું. પરિવારમાંય એડજસ્ટમેન્ટ પ્રોબ્લેમ છે. નાની નાની વાતે અહંકાર ટકરાય છે. રોડ પર કોઈ સાઇડ ન આપે તોય આપણે તેના પ્રત્યે ઉકળી ઊઠીએ છીએ. તો એવો કોન્સેપ્ટ વિચારી શકાય જેમાં સ્પર્ધકે એક પરિવારમાં રહેવાનું હોય? અને તે જેટલો વધુ એડજસ્ટ થઈને રહે તેટલા તેને વધુ માર્ક મળે. આમાં તેના ઝઘડા નહીં બતાવવાના. તો તો પાછો આજના રિયાલિટી શો જેવો જ બની જાય.
૬. કિચન કિંગ મહિલાઓ
ફૂડ ચેનલો પર અને બાકી જનરલ એન્ટરટેઇનમેન્ટ ચેનલો પર પણ રસોઈના રિયાલિટી શો આવે જ છે, પરંતુ આ શોમાં પરંપરાગત વાનગીઓ બનાવવાનું જે જાણતા હોય તેને વધુ માર્ક મળે. આનાથી લુપ્ત થતી જતી પ્રાદેશિક પરંપરાગત વાનગીઓને તો ઉત્તેજન મળશે જ, સાથે આવાં જે હોટલ કે રેસ્ટોરન્ટ હોય તેની જાહેરખબરો પણ મળી શકે.
૭. પધારો મ્હારે દેશઃ લોકગીતોનો શો
પ્રાદેશિક ચેનલો પર આવા શો આવે છે જેમ કે ઈ ટીવી ગુજરાતી (હવે કલર્સ ગુજરાતી) પર કીર્તિદાન ગઢવી દ્વારા સંચાલિત ‘લોકગાયક ગુજરાતી’ શો આવતો હતો. પરંતુ આવા શોના લીધે લોકગીતો જે-તે પ્રદેશ પૂરતા જ સીમિત રહે. એક વિકલ્પ એ ખરો કે તમે બીજી ભાષાની પ્રાદેશિક ચેનલ પર આવા શો આવતા હોય તો તે જોઈ શકો, પરંતુ શા માટે આ જનરલ એન્ટરટેઇનમેન્ટની શ્રેણીમાં આવતી ચેનલ પર પ્રાદેશિક ગીતો આધારિત શો ન આવે? વર્ષો પહેલાં ગજેન્દ્રસિંહના સોનુ નિગમ સંચાલિત ‘સારેગમપ’માં એક વિભાગમાં સ્પર્ધકે લોકગીત ગાવું પડતું હતું, પણ એ એક વિભાગ પૂરતું જ મર્યાદિત હતું. જો આવો કોઈ શો થાય તો પ્રદેશે-પ્રદેશનું સંગીત અને તેના શબ્દો માણવાની મજા પડી જાય, પછી ભલે એ શબ્દોના અર્થ ન સમજાય. અને હા, જો તેની સાથે તેના ભાષાંતરની રીતે હિન્દીમાં કે અંગ્રેજીમાં સબટાઇટલ મૂકાય તો તો ઓર મજો પડી જાય.
૮. પરંપરાગત બાબતોની સ્પર્ધા
પરંપરાગત કેટલીક બાબતો વિસરાઈ રહી છે. દા. ત. સાડી પહેરતાં ઘણી યુવતીઓને નહીં આવડતું હોય. તો સ્પર્ધામાં એવું રાખી શકાય કે કોણ ઝડપથી સાડી પહેરી શકે છે. કે પછી કયો યુવાન ઝડપથી ધોતિયું પહેરી શકે છે. લગ્નના રિવાજો કયા કયા છે, તે અંગે કોણ વધુ જાણે છે? ઘરમાં મંદિર કયા ખૂણામાં હોવું જોઈએ, શિવના મંદિરમાં નંદી ગર્ભગૃહની અંદર હોય કે બહાર આવા પ્રશ્નો પૂછી શકાય. આવા બીજા રિવાજો વિશે પણ સ્પર્ધા રાખી શકાય.
૯. ભારતીય ગ્રંથો પર ક્વિઝ શો
આ લેખક જ્યારે આઠમા ધોરણમાં હતો ત્યારે તેણે નાનાભાઈ ભટ્ટના પુસ્તક ‘મહાભારતનાં પાત્રો’ પર આધારિત ભાવનગરના આંતર શાળા ક્વિઝ શોમાં ભાગ લીધો હતો. આનો ફાયદો એ થયો કે મહાભારત લગભગ મોઢે થઈ ગયું. ભારતીય ગ્રંથો પર આવો કોઈ ક્વિઝ શો શા માટે ન રાખી શકાય? તેમાં રામાયણ, મહાભારત, ગીતા, શિક્ષાપત્રી, ગુરુગ્રંથ સાહિબ, કુરાન, બાઇબલ જેવા ગ્રંથોનો સમાવેશ કરી શકાય. હિન્દુ સ્પર્ધકોને હિન્દુ ગ્રંથો વિશે પૂછવાનું, હિન્દુ ઇતર સ્પર્ધકોને તેમના પંથ-સંપ્રદાયનાં પુસ્તકોને લગતા સવાલો પૂછી શકાય.
૧૦. લોકકળા પર આધારિત શો
ભારતમાં પ્રદેશે-પ્રદેશે લોકકળાનું વૈવિધ્ય વિપુલ પ્રમાણમાં છે. આદિવાસીઓની કળા, કચ્છની ભરતગૂંથણની કળા, કેરળની માર્શલ આર્ટ કલરિપયટ્ટુ, ગુજરાતના ગરબા, બેડા નૃત્ય, આ બધા પર આધારિત એક શો ન બનાવી શકાય? ઇન્ડિયા હેઝ ગોટ ટેલન્ટમાં ભારતીય કળાના ચમકારા જોવા મળી જાય છે, પરંતુ તેમાં બીજા દેશોની કળાની ઘૂસણખોરી પણ થઈ જાય છે.
૧૧. શાસ્ત્રીય સંગીતનો શો
કમનસીબે આપણે ત્યાં સારી વસ્તુ છે તેની મજાક બનાવી દેવામાં આવે છે. કોઈ યુવાને શિખા (ચોટલી) રાખી હશે તો તેની મજાક ઉડાવાશે. કોઈ શુદ્ધ હિન્દી બોલશે તો તેની મજાક ઉડાવાશે. પણ જે ધર્મ-સંપ્રદાયો ઉગ્ર છે તેમની મજાક ઉડાવવાની હિંમત કોઈ નહીં કરે. આવું જ શાસ્ત્રીય સંગીત બાબતે થઈ ગયું છે. શાસ્ત્રીય સંગીત એટલે માત્ર ‘આ…આ…આ..’ એવું નથી. શાસ્ત્રીય સંગીત એટલે શાંતિ-શાતા આપનારું સંગીત. એમાંય સેંકડો રાગ-રાગિણીઓ. તેનો શો જરૂર હિટ રહે. તેમાં જજ જે રાગ કહે તે રાગનું ગીત ગાવાનું. કોઈ રાગનું ગીત સંભળાવે તો તે રાગ ઓળખવાનો. કોઈ ગીત હોય તેની સરગમ કહી બતાવવાની. આવું તો ઘણું બધું આ શો માટે વિચારી શકાય. દૂરદર્શન પર તાજેતરમાં ‘નાદભેદ’ નામનો એક આવો જ શો આવ્યો હતો. પરંતુ હવે એક પ્રશ્ન એ છે કે દૂરદર્શન તેના શોનું માર્કેટિંગ કરતું નથી. તેથી આવા શોની જાણ થતી નથી. આ જ રીતે શાસ્ત્રીય સંગીતના વાદનનો શો પણ રાખી શકાય.
૧૨. દેશી રમતોનો શો
આપણે ત્યાં કબડ્ડીનો શો ચાલુ થયો છે તે આનંદની વાત છે. પણ આ સિવાય ઘણી રમતો છે. તે એક-એક રમતોને લઈને પણ એક-એક શો બનાવી શકાય અથવા તેમાંની કેટલીક રમતોને એક જ શોમાં વણી લઈ શકાય. એક જ શોમાં વણવી હોય તો પહેલા રાઉન્ડમાં અમુક રમત, બીજા રાઉન્ડમાં બીજી રમત એમ રાખવાની. દા. ત. સંગીત ખુરશી, ખો, નારગેલ, આંધળોપાટો, લંગડી, હોડી રેસ, બળદ દોડ, આંબલીપીપળી…વિચારવા બેસો તો આવી ઘણી રમતો યાદ આવશે. પ્રદેશે-પ્રદેશે પણ પરંપરાગત રમતોનું વૈવિધ્ય છે જ.
આદેશ શ્રીવાસ્તવનાં યાદગાર ટોપ ટેન ગીતો
આદેશ શ્રીવાસ્તવનાં યાદગાર ટોપ ટેન ગીતો
ગત રાત્રે ૧૨.૩૦ વાગે કેન્સરના કારણે મુંબઈમાં નિધન પામેલા આદેશ શ્રીવાસ્તવે ૧૦૦ કરતાં વધુ ફિલ્મોમાં સંગીત આપ્યું હતું. તેમણે છેલ્લી ફિલ્મ ગઈ કાલે રજૂ થયેલી ‘વેલકમ બેક’ બની રહેશે.
તેમણે અમિતાભ બચ્ચન, શાહરુખ, અભિષેક બચ્ચન, રણબીર કપૂર, સૈફ અલી ખાન, સુનીલ શેટ્ટી વગેરે સુપરસ્ટારોની ફિલ્મોને પોતાના સંગીતથી કર્ણપ્રિય બનાવી હતી. તેમનાં કેટલાંક લોકપ્રિય ગીતો આ મુજબ છે:
૧. ચલી ચલી ફિર ચલી: અમિતાભની બીજી ઇનિંગ્સમાંની સુપરહિટ ફિલ્મો પૈકીની એક ‘બાગબાં’નું આ ગીત બે રિધમમાં ગવાય છે. એક અમિતાભે ગાયું છે અને બીજું આદેશે પોતે. વેલેન્ટાઇન્સ ડેના દિવસ માટે ફેવરિટ ગીત.
૨. હોલી ખેલે રઘુબીરા: હોળીના યાદગાર ફિલ્મી ગીતોમાંનું આ એક છે. ‘બાગબાં’નું આ ગીત સાંભળવા લાયક તો છે જ પણ સાથે અમિતાભ બચ્ચનના વૃદ્ધાવસ્થામાં પણ યુવાનને શરમાવે તેવી ઊર્જા-ઉત્સાહથી કરાયેલા ડાન્સના કારણે જોવાલાયક પણ છે.
૩. મોરા પિયા મો સે: ‘રાજનીતિ’ ફિલ્મનું આ અર્ધશાસ્ત્રીય ગીત ખૂબ જ લોકપ્રિય થયું છે. જ્યારે શાસ્ત્રીય ફિલ્મોને હિન્દી ફિલ્મોમાંથી વિદાય મળી ગઈ છે ત્યારે આદેશે આ ગીત થકી તે ટ્રેન્ડને પાછો લાવવા પ્રયાસ કર્યો હતો. આ ગીત આદેશે પોતે ગાયું હતું.
૪. કિસકા ચહેરા: આમ તો ‘તરકીબ’ ફિલ્મ ક્યારે આવી ને ક્યારે ગઈ તે પણ કોઈને યાદ નહીં હોય, પરંતુ આ ગીતને જગજિતસિંહે અને અલકા યાજ્ઞિકે ગાયું હતું અને આ બંને ગાયકોને પણ મ્યૂઝિક વિડિયોમાં દેખાડાયેલાં. જગજિતસિંહના યાદગાર ફિલ્મી ગીતો પૈકીનું એક.
૫. સોણા સોણા: ‘મેજરસાબ’ ફિલ્મ ચાલી નહોતી, પરંતુ ફિલ્મનું ગીત યાદગાર બની ગયું હતું. અમિતાભ બચ્ચનના જેવો જ અવાજ ધરાવનારા અને અમિતાભના માનીતા ગાયક સુદેશ ભોસલેએ તે ગાયું હતું.
૬. શાવા શાવા: ‘કભી ખુશી કભી ગમ’માં જતિન-લલિત, સંદેશ શાંડિલ્ય ઉપરાંત આદેશ શ્રીવાસ્તવે પણ સંગીત આપ્યું હતું. આ ગીત યાદગાર એટલા માટે બની રહ્યું છે કે ગીત તો સારું છે જ પરંતુ ઘણાં વર્ષે જયા બચ્ચને અમિતાભ સાથે ગીતમાં ડાન્સ કર્યો હતો.
૭. સુનો ના સુનો ના: ‘ચલતે ચલતે’ ફિલ્મમાં સાળા-બનેવી જતિન-લલિત અને આદેશ શ્રીવાસ્તવે અલગ-અલગ સંગીત આપ્યું હતું. તેનું ‘સૂનો ના સૂનો ના સૂન લો ના’ ગીત નવાં રોમેન્ટિક ગીતોમાં યાદગાર બની રહ્યું છે અને બની રહેશે.
૮. યે હવાયેં ઝુલ્ફોં સે તેરી: આમ તો અભિષેક બચ્ચનની શરૂઆતની ફિલ્મો પીટાઈ ગઈ હતી, તેમાં ‘બસ ઇતના સા ખ્વાબ હૈ’ ફિલ્મના પણ આવા જ હાલ થયેલા, પરંતુ તેનાં ગીતો યાદગાર બન્યાં છે. ખાસ કરીને ‘યે હવાયેં ઝુલ્ફોં મેં તેરી’ ખૂબ જ સુમધૂર બન્યું છે. તેને ગાયું છે તે વખતે નવા ગાયક શાન અને અલકા યાજ્ઞિકે.
૯. ક્યા અદા ક્યા જલવે તેરે પારો: ‘તરકીબ’ ફિલ્મની જેમ જ ‘શસ્ત્ર’ ફિલ્મ ક્યારે આવી ને ક્યારે ગઈ તે લોકો ભૂલી ગયા છે, પરંતુ આ ગીત ‘ક્યા અદા ક્યા જલવે તેરે પારો’ તે વખતે ચેનલો પર આવતા ટોપ ટેન ગીતમાં બહુ ચાલ્યું હતું.
૧૦. ધન્નો કી આંખ ગુલાબી: અમિતાભ બચ્ચનને પણ પોતાની આ ફિલ્મ યાદ કરવી નહીં ગમે. ‘લાલ બાદશાહ’ ફિલ્મની વાત છે. જોકે સુદેશ ભોસલે અને અનુરાધા પૌડવાલે ગાયેલું આ ગીત ખૂબ જ યાદગાર બન્યું છે. સુદેશ ભોસલે હોય એટલે અમિતાભનો જ અવાજ લાગે. એમાં પાછી ‘હંય’ વાળી સ્ટાઇલ પણ આવે.
શિક્ષક દિવસે એક આદર્શ શિક્ષક ડો. કિશોરભાઈ એમ.પટેલ નો પરિચય અને એમની સિધ્ધિઓ માટે અભિનંદન
શિક્ષક દિવસે એક આદર્શ શિક્ષક ડો. કિશોરભાઈ એમ.પટેલ નો પરિચય અને એમની સિધ્ધિઓ માટે અભિનંદન
4 September 2015
અદ્દભુત…!! – ડૉ. આઈ. કે. વિજળીવાળા
અદ્દભુત…!! – ડૉ. આઈ. કે. વિજળીવાળા
[‘મોતીચારો’ પુસ્તકમાંથી સાભાર.]
[1] દીવાલમાં ખીલો
એક છોકરો. ઉંમર હશે 13 કે 14 વરસની. પણ મગજ ખૂબ જ તેજ. વાતવાતમાં ગુસ્સે થઈ જાય. તોડ-ફોડ શરૂ કરી દે. વસ્તુઓ ફેંકે. બરાડા પાડવા માંડે. કંઈ કેટલીયે વારે તેનો ગુસ્સો ઊતરે. માબાપ બિચારા હેરાનપરેશાન થઈ ગયેલા. ઘણો સમજાવ્યો, ધમકાવ્યો. અરે, શિક્ષા પણ કરી જોઈ. પણ પથ્થર પર પાણી. પેલા બંધુમાં કોઈ જાતનો ફરક જ નહીં ! કંટાળીને એને મનોચિકિત્સક પાસે લઈ જવામાં આવ્યો. ઘણો વખત એનો ઉપચાર ચાલ્યો. પણ પરિણામ મીંડું ! છેલ્લે એના બાપે એક ઉપાય શોધી કાઢ્યો. એણે થોડાક ખીલા અને એક હથોડી છોકરાને લાવી આપી. પછી કહ્યું કે જ્યારે જ્યારે એને દાઝ ચડે – ગુસ્સો આવે ત્યારે ત્યારે એણે ઘરની ફેન્સિંગ (વંડી)માં એક ખીલો ઠોકવો.
પ્રથમ દિવસે છોકરાએ વંડીમાં 38 ખીલા ઠબકારી દીધા ! જેમ જેમ દિવસો જતા ગયા તેમ તેમ ખીલાઓ લગાવવાનું પ્રમાણ ઘટતું ચાલ્યું. બાળકને સમજાતું ગયું કે દીવાલમાં ખીલો મારવા કરતાં મગજ ઠેકાણે રાખવું વધારે સહેલું છે. આખરે એક દિવસ એવો આવી પહોંચ્યો કે એણે આખા દિવસમાં એક પણ વખત મગજ ગુમાવ્યું નહીં. એ દિવસે એણે દીવાલમાં એક પણ ખીલો ન માર્યો ! એ દિવસે એ પોતાના પિતા પાસે ગયો અને કહ્યું કે ‘પિતાજી ! આજે હું એક પણ વખત ગુસ્સે નથી થયો અને દીવાલમાં એક પણ ખીલો નથી માર્યો.’
બાપ કહે : ‘ખૂબ જ સરસ બેટા ! હવે એક કામ કર. દિવસમાં તને જેટલી વાર ગુસ્સો ચડે અને તું એને બરાબર કાબૂમાં રાખી શકે તેટલી વખત તારે દીવાલમાંથી એક એક ખીલો કાઢતો જવાનો.’ બીજા દિવસથી છોકરાએ જેટલી વખત પોતે ગુસ્સા પર સંયમ રાખી શકે તેટલી વખત અગાઉ બેસાડેલો એક એક ખીલો કાઢવાનું શરૂ કર્યું. જ્યારે બધા જ ખીલા નીકળી ગયા ત્યારે તે ફરી વખત પિતા પાસે ગયો અને કહ્યું કે બધા ખીલા દીવાલમાંથી નીકળી ગયા છે.
બાપે દીકરાને ગળે વળગાડ્યો. એને ખૂબ જ આનંદ થયો. પછી તેનો હાથ પકડીને દીવાલ પાસે લઈ ગયો. એણે કહ્યું : ‘બેટા ! તેં ઉત્તમ અને અદ્દભુત પ્રયત્ન કર્યો છે. તારું અને મારું ધ્યેય પૂરું થયું. પણ આ દીવાલ સામે તેં જોયું ? એમાં પડી ગયેલાં કાણાં જોયાં ? એ હવે પહેલાંના જેવી ક્યારેય નહીં બની શકે. તમે જ્યારે ગુસ્સામાં બીજાને કંઈક અપમાનજનક વેણ કહી નાખો છો ત્યારે એ શબ્દો પણ સાંભળનારના હૃદયમાં આવો છેદ મૂકી જતા હોય છે. એ ઘા પછી કાયમ માટે રહી જતો હોય છે. ‘માફ કરી દો’ એમ કહી દેવાથી સામી વ્યક્તિ એ ઘા ને ભૂલી શકે પરંતુ એણે કરેલો ઉઝરડો ક્યારેય નથી રુઝાતો. તલવાર કે શસ્ત્રોનો ઘા તો ફક્ત શરીરને જ અસર કરે છે, પરંતુ શબ્દોનો ઘા તો આત્માને ઈજા પહોંચાડે છે. તું સુધરી ગયો તેનો મને ખૂબ જ આનંદ થયો છે. મારી આ વાત તું સમજી શકશે એવું લાગ્યું એટલે જ હું તને આ શબ્દો કહી રહ્યો છું…’ બાપ આગળ બોલી ન શક્યો. દીકરો પણ સજળ નયને સાંભળી રહ્યો !
મારા વહાલા મિત્રો….. તમારા દિલની દીવાલમાં અજાણપણે મારાથી ક્યારેય પણ કટુ શબ્દોનો ખીલો મરાઈ ગયો હોય તો મને માફ કરજો.
[2] અદ્દભુત શિક્ષિકા, અદ્દભુત યાદી !
એક દિવસ એક શિક્ષિકાબહેને નવમા ધોરણના વિદ્યાર્થીઓને બે મોટા કાગળમાં પોતાના કલાસના વિદ્યાર્થીઓના નામ લખવા કહ્યું. દરેક નામની સામે તેમજ નીચે બે લીટી ખાલી રાખવાનું કહ્યું. વિદ્યાર્થીઓને નવાઈ લાગી. થોડીક ઈંતેજારી પણ થઈ કે બહેન શું કરવા માંગે છે ? શિક્ષિકાબહેને ત્યાર બાદ દરેક વિદ્યાર્થીના નામની સામે જે-તે વિદ્યાર્થીના સૌથી સારા ગુણો વિશે બધાને જેટલું યાદ આવે તેટલું લખવાનું કહ્યું. દરેકદરેક વિદ્યાર્થીના સદગુણને યાદ કરીને લખવામાં બધા વિદ્યાર્થીઓને ખાસ્સી વાર લાગી. આવા નવતર પ્રયોગનો આનંદ પણ આવ્યો. કલાસનો બાકીનો સમય આ કાર્યમાં જ પૂરો થયો. શાળા છૂટ્યા બાદ દરેકે પોતાનું લખાણ શિક્ષિકાબહેનને સુપરત કરીને વિદાય લીધી.
અઠવાડિયાના અંતે શિક્ષિકાબહેને દરેક વિદ્યાર્થીના નામવાળો એક એક કાગળ તૈયાર કર્યો. પછી તેના પર વર્ગના દરેક વિદ્યાર્થીએ તેના વિશે શું સરસ લખ્યું છે તેની યાદી કરી. સોમવારે ફરીથી કલાસ મળ્યો ત્યારે તેમણે દરેકને પોતાના નામવાળી યાદી આપી. દરેક વિદ્યાર્થી આશ્ચર્યમાં ગરકાવ થઈ ગયો. દરેકના મોઢેથી આનંદના ઉદ્દગારો સરી પડ્યા.
‘અરે ! ભગવાન ! બધા મારા વિશે આટલું સરસ વિચારે છે ?’
‘દરેકના હૃદયમાં મારા માટે આટલું બધું સન્માન હશે ? આવું તો મેં ક્યારેય સપને પણ વિચારેલું નહીં !’ ‘બધા મને આટલું ચાહતા હશે તેની કલ્પના પણ મેં ક્યારેય નહોતી કરી…!’ આંખમાં આંસુ સાથે દરેક વિદ્યાર્થી આવા ઉદ્દગારો વ્યક્ત કરતો ગયો. પોતાનું મહત્વ બીજાને મન આટલું બધું હશે એ કોઈના માનવામાં જ નહોતું આવતું !
એ દિવસ પૂરો થયો. ત્યારબાદ બધા જ વિદ્યાર્થીઓ એકબીજા સાથે હળીમળીને જ રહ્યા. કોણે કોના વિશે શું લખ્યું હતું તે કોઈ જાણતું ન હતું. એટલે બાકીનાં વરસો દરેક જણે એકબીજાની લાગણી ન દુભાય તેનો બરાબર ખ્યાલ રાખ્યો. મહિનાઓ વીતી ગયા. આ વાત પણ ભુલાઈ ગઈ.
ઘણાં વરસો પછી એ જ શહેરનો એક વિદ્યાર્થી વિયેટનામ સામેની લડાઈમાં માર્યો ગયો. નામ એનું માર્ક. એનું શબ ગામમાં લાવવામાં આવ્યું. દેશને ખાતર ખપી જનાર એ જવાંમર્દને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા લોકો ઊમટી પડ્યા. પેલાં શિક્ષિકાબહેન પણ એમાં સામેલ હતાં. જ્યારે એમણે અશ્રુભરી આંખે…. ‘મારા વહાલા વિદ્યાર્થી ! ભગવાન તારા આત્માને શાંતિ અર્પે..’ એમ કહીને કોફિન પર ફૂલ વેર્યાં ત્યારે બાજુમાં ઊભેલ અન્ય એક સૈનિક નજીક આવ્યો. ધીમેથી એણે કહ્યું : ‘શું તમે જ માર્કનાં નવમા ધોરણના કલાસટીચર છો મૅડમ ?’
‘હા. કેમ ?’ શિક્ષિકાબહેનને આશ્ચર્ય થયું.
‘ના, કંઈ નહીં. માર્ક તમારા વિશે હંમેશા ખૂબ જ કહેતો રહેતો. તમને હંમેશાં એ અતિ આદરથી યાદ કરતો.’ ત્યાર પછી ત્યાં હાજર રહેલા સમુદાયમાં થોડીક ગુસપુસ શરૂ થઈ ગઈ.
અંતિમક્રિયા પતી ગયા પછી પ્રાર્થના માટે બધા એકઠા થયા ત્યારે એક સજ્જન પેલાં શિક્ષિકાબહેનની પાસે આવ્યા અને અત્યંત માનપૂર્વક બોલ્યા : ‘નમસ્તે ! તમે જ માર્કનાં નવમા ધોરણના કલાસટીચર છો ને ? જુઓ, માર્ક મરાયો ત્યારે એના ખિસ્સામાંથી આ કાગળ મળેલો. એના પર માર્કે પોતાના હાથે લખેલું છે કે નવમા ધોરણનાં મારાં અતિઆદરણીય કલાસટીચર તરફથી મળેલી સર્વોત્તમ ભેટ….’ સેલોટેપ વડે ઠેકઠેકાણેથી ચોંટાડેલો એ કાગળ કેટલી બધી વખત ખોલેલો અને ફરીથી ગડી વળાયેલો હશે એ એની સ્થિતિ પરથી સાફ દેખાઈ આવતું હતું. કાગળ જોઈને શિક્ષિકાબહેન ગળગળાં થઈ ગયાં. એ પેલો જ કાગળ હતો જે એક દિવસ એમણે કલાસના દરેક વિદ્યાર્થીને એમના અંગે બીજા વિદ્યાર્થીઓ શું સરસ વિચારે છે તે નોંધીને આપેલું.
‘બહેન !’ માર્કની જ બેરેકમાં સાથે રહેતો અન્ય એક સૌનિક બોલ્યો : ‘માર્ક હંમેશાં કહેતો કે આ કાગળ એના જીવનની સૌથી અમૂલ્ય ભેટ હતી.’
એ જ સમયે અન્ય એક યુવતી ત્યાં આવી અને બોલી : ‘હા બહેન ! મારા પતિએ પણ એમનો આવો જ કાગળ મઢાવીને ફ્રેમ કરાવીને ઘરમાં રાખ્યો છે !’
‘અરે, મારા પતિએ તો અમારા લગ્નના આલબમમાં સૌથી પ્રથમ પાને આવો કાગળ જ લગાવ્યો છે !’
‘અને હું તો હંમેશા માર્કની જેમ જ આ કાગળ મારા ગજવામાં જ રાખું છું. મારી જિંદગીની પણ એ એક અત્યંત કીમતી ભેટ છે !’ અન્ય એક યુવકે પોતાના ખિસ્સામાંથી એવો જ કાગળ કાઢીને બધાને બતાવ્યો. વાતાવરણમાં અહોભાવથી ભરેલી શાંતિ છવાઈ ગઈ. આંખમાં આંસુ અને આદરથી ત્યાં ઉપસ્થિત દરેક વ્યક્તિ પેલાં શિક્ષિકાબહેનને જોઈ રહી. હવે રડવાનો વારો શિક્ષિકાબહેનનો હતો. દરેક વિદ્યાર્થીના માથે હાથ મૂકીને એ ખૂબ જ રડ્યાં.
એક નાનકડો પ્રસંગ જીવનને કેવો વળાંક આપી શકે ! બીજા લોકોએ આપણા માટે કહેલા થોડાક સરસ શબ્દો આપણી જિંદગીને સુંદર ઘાટ આપી દેતા હોય છે. આપણે હંમેશાં બીજા અંગે વાત કરતાં કે બોલતા આટલો જ ખ્યાલ રાખીએ તો ખાતરીથી એ લોકો એ શબ્દોને મઢાવીને જ રાખવાના ! આપણે આપણા મિત્રો, સ્નેહીઓ, તેમજ સગાંવહાલાંઓને કહીએ કે આપણે એમને કેટલા ચાહીએ છીએ, આપણા માટે એ લોકો ખૂબ જ મહત્વના છે, આપણે એમને ખૂબ જ આદરથી જોઈએ છીએ, એ લોકોના ક્યા સદગુણો આપણને પ્રેરણા આપે છે અને મુશ્કેલીના સમયમાં માર્ગદર્શન પણ આપે છે….. ચાલો, ખૂબ જ મોડું થાય તે પહેલાં દુનિયાને પણ કહી દઈએ કે અમે તને ખૂબ જ ચાહીએ છીએ !
· પ્રતિભાવો
Subscribe to:
Posts (Atom)